انقلاب کپرنیکی کانت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

ندارد

چکیده

همواره سخن از انقلاب کپرنیکی کانت در معرف تشناسی گفته شده است، اما چگونگی و استلزا مهای
آن هنوز در هاله ای از ابهام قرار دارد. مسأله ی شناخت که همواره دغدغه ی اصلی کانت به شمار
می رفت، او را بر آن داشت تا با الهام از انقلاب کپرنیک در عالم نجوم، جایگاه ذهن و عین را در
منظومه ی معرفت شناسی خویش، تغییر دهد و با قول به محوریت ذهن، انقلابی در فلسفه پدید آورد.
او با تشخیص گزار ههای جدیدی به نام گزار ههای ترکیبی پیشینی، که هم حاکی از عالم خارج و هم
دارای کلیت و ضرورت اند، به بررسی و تبیین ممکن بودن شناخت در حوز ههای ریاضیات محض،
طبیعیات محض و مابعدالطبیعه پرداخت و به این ترتیب کوشید مشکلات ناشی از عقل گرایی و
تجربه گرایی را مرتفع سازد. در واقع کانت با قائل شدن به همکاری حس و فاهمه در نظام
معرفت شناسی خویش، کوشید تا خود را از جزمیت موجود در عق لگرایی و شکاکیت برخاسته از
تجربه گرایی برکنار دارد و راهی میانه در پیش گیرد. وجود عناصر پیشینی در شناخت، محور و
مبنای فلسفه ی استعلایی کانت و انقلاب کپرنیکی او م یشود. اهمیت انقلاب کپرنیکی کانت، تا جایی
است که در تاریخ فلسفه محور و مبنا قرار م یگیرد و تأثیری آشکار بر جریان های فکری پس از خود
می گذارد. هرچند کانت با انقلاب کپرنیکی در حوزه ی مابعدالطبیعه، مشکلاتی را در معرفت شناسی
حل می کند اما در عین حال افقی در طرح مسائل جدید پدید می آورد. هدف این نوشتار بررسی
دقیق نکات یاد شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Kant’s Copernicusian Revolution

چکیده [English]

Kant’s Copernicusian revolution is a well-known topic in history of
epistemology, though its implications and impacts are not well
discussed enough. No need to mention that analysis of knowledge was
Kant’s first philosophical self-commitment. Aspiring of Copernicus’s
revolution in astronomy, he changed the centrality of subject/object in
his epistemological approach and maintained that mind (cognitive
faculties) must be departure of metaphysical analysis; that was a
revolutionary idea. Doing so, he, as it is well-known, divided all
judgments from two different aspects: first, analytic/synthetic; and
second, apriori/aposteriori. He, then, argued that there are apriori
synthetic judgments – by which the possibility of knowledge is
warranted – are universal and necessary. These judgments not only
refer to external world, but also belong equally to physics,
mathematics, and metaphysics. He believed that his doctrine could
(dis)solve the old long-standing epistemological problem in modern
philosophy such as the debates on source of knowledge
(reason/experience), dogmatism/skepticism, etc., among rationalists
and empiricists. Although his ideas, specially stressing on apriori
concepts as a key, help him to (dis)solve some epistemological puzzles,
either reveal a few new problems in newly changed epistemological
scope.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Kant’s Copernicusian revolution
  • analytic/synthetic
  • apriori
  • aposteriori
  • rationalist
  • empiricist