دوئم و واقع گرایی علمی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

ندارد

چکیده

رویکرد دوئم به فیزیک، رویکردی نظام مند و ریاضی وار است که این امر بی تردید تا اندازه ی زیادی
بر ماهیت تبیین فلسفی او از نظریه های علمی اثرگذار بوده است. به نظر دوئم هدف علم طبق هبندی
طبیعی پدیده ها در یک چارچوب ریاضی مناسب است که بتواند روابط واقعی میان هستومندهای
غیرمشاهدتی را بدون آشکار ساختن آنها، مشخص کند. نظریه ها تنها جعبه هایی پر شده از ابزارهای
طبقه بندی پدیده ها نیستند که مناسب امروز و نامناسب برای آینده باشند. مهم ترین ویژگی یک
نظریه ی علمی توانایی پیش بینی پدید هها و قوانین تجربی کشف نشده است اما آنچه در این
پیش بینی بدیع تأثیر می گذارد، روابط بین هویات است و به لحاظ هستی شناختی نظریه های علمی
تعهدی نسبت به هویات غیرمشاهدتی به بار نمی آورند. با توجه به این که دوئم یک مورخ علم است،
با جستجو در آثار و آراء او نم یتوان با صراحت و به وضوح نشان داد که درباره ی نظریه های علمی،
دوئم یک واقع گرا است یا ابزارگرا. حتی برخی معتقدند او تلاش کرده است تا راهی بین ابزارگرایی و
واقع گرایی بیابد. در این مقاله ابتدا آراء دوئم درخصوص هدف و ساختار نظریه فیزیکی بررسی
می شود. سپس با بیان برخی نظرات موافق و مخالف با واق عگرا بودن دوئم، نشان می دهیم
دیدگاه های او درباره ی نظریه های علمی تمایل بیشتری به واقع گرایی ساختاری دارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Duhem and Scientific Realism

چکیده [English]

Duhem’s viewpoint about physics is a systematic and mathematical one
that surely somehow has effected to his philosophical explanation of
scientific theories. For Duhem, the aim of science is classifying the
phenomena in a good mathematical frame in which it could identify the
real relationships among the theoretical identities without manifesting
them. Theories are not only full boxes of phenomena classified tools
that are proper for today and improper for tomorrow. The most
important characteristic of a scientific theory is to predict phenomena
and experimental laws that is not discovered, but what is effective in
this novel predict is the relationship between identities. In the view of
ontology, scientific theories make no commitment for theoretical
identities. In spite that Duhem is a scientific historian, and by searching
in his works and ideas we can’t clearly say Duhem is the realist or the
instrumenalist about scientific theories. Even some believe that he is
tried to find a way between realism and instumentalism. In this paper,
at first Duhem ideas about the aim and structure of physical theory will
be surveyed. Then by some pro and opponent ideas with Duhem's
realism we will demonstrate his ideas about scientific theories has more
tendencies to structure realism.

کلیدواژه‌ها [English]

  • the aim and structure of physical theory
  • natural classification
  • history of science
  • realism
  • instrumentalism